Πρώτη σελίδα
 
 Curriculum vitae
 Ημερολόγιο
 
 Ποιητικά
 Δοκίμια & άρθρα
 Μεταγραφές
 Συνεντεύξεις
 Τα επικαιρικά
 Ατάκτως ερριμμένα
 
 Κ.Κ. in Translation
 Εικονοστάσιον
 
 Ξενώνας
 Έριδες
 Florilegium
 
 
 Συνδεσμολόγιο
 Impressum
 Γραμματοκιβώτιο
 Αναζήτηση
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Περί ευπωλήτων


Αγαπητή ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ

ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΕΥΧΟΣ των "Βιβλιονέων", διμηνιαίας εφημερίδας του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ιούνιος-Ιούλιος 2005), προσκλήθηκε ο υποφαινόμενος όπως και δύο εκπροσώποι του εκδοτικού μας κόσμου να σχολιάσουν το φαινόμενο των μπεστ-σέλλερ. Ανταποκρίθηκα στην πρόσκληση με ένα ποιημάτιό μου, όπου ενδεχομένως δίχως τακτ, αλλά πάντως με περισσή αντικειμενικότητα, χαρακτήριζα τα bestseller ως αυτό που πράγματι είναι: "Λογοτεχνία για ηλίθιους".

Σπουδαία τα λάχανα, θα αναφωνούσε κανείς! Από την εποχή του Πούσκιν και του Χάινε ώς τον Οκτάβιο Πας και τον Χάινερ Μύλλερ, η κριτική στον εκχρηματισμό και την εμπορευματοποίηση της λογοτεχνίας έχει να επιδείξει και οξύτερους χαρακτηρισμούς. Από τον Μύλλερ άλλωστε ήταν κοπιαρισμένη επί λέξει και η επίμαχη φράση στο ποίημά μου, το οποίο είναι αφιερωμένο, σημειωτέον, στη μνήμη του. "Literatur für Idioten" ήταν τα δικά του λόγια.

Σήμερα, το πώς κατασκευάζονται τα ευπώλητα· το πώς προγραμματίζεται η επιτυχία τους και εκπαιδεύεται μαζικά το κοινό να τα καταναλώνει· το πώς ένα όλο και πιο ολιγοπωλιακό βιβλιεμπόριο εκβιάζει και περιθωριοποιεί μικρομεσαίους εκδότες και ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία· αλλά και το πώς ο αγοραίος λαϊκισμός δυσφημεί συστηματικά κάθε είδους απαιτητικότερο ανάγνωσμα ως πληκτικό και σχολαστικό, κανονίζοντας κατά τα γούστα του ακόμη και την επιβίωση των λογοτεχνικών ειδών, αυτό το έχει πάρει είδηση και ο τελευταίος δημοσιογράφος. Ώς και ταινίες του Χόλλυγουντ έχουμε δει να καταπιάνονται με το φαινόμενο. Σε έσχατη ανάλυση, καμιά κριτική στον εμπορευματικό εκχυδαϊσμό της λογοτεχνίας δεν ξεπέρασε ποτέ σε ευθυβολία και οξύτητα την περιγραφή του εκδοτικού και δημοσιογραφικού κόσμου όπως μας την προσέφερε ο Μπαλζάκ στις "Χαμένες ψευδαισθήσεις".

Οποία έκπληξή μου λοιπόν, όταν γνωστότατος συγγραφέας αντέδρασε με ηλεκτρονικό επιστολάριό του προς την εφημερίδα, ψέγοντάς με για έπαρση και ελιτισμό. Δίχως ίχνος πρωτοτυπίας, ο επιστολογράφος ξαναπιπίλιζε τη γνωστή καραμέλα: Επειδή τυχαίνει ενίοτε (αραιά και πού, προσθέτω εγώ, και ιδίως σε εποχές παλαιότερες όταν οι μηχανισμοί του μάρκετινγκ δεν είχαν φτάσει στο επίπεδο της σημερινής διεστραμμένης τελειότητας), να γίνονται μπεστ-σέλλερ και βιβλία που αξίζουν τον κόπο, πρέπει κανείς να κοιτάει το δέντρο και να ξεχνάει το δάσος. Το νόστιμο ήταν ότι ο επικριτής μου προς επίρρωση των λεγομένων του διάλεγε να επικαλεστεί ακριβώς τον… Μπαλζάκ!

Από τον τότε υπεύθυνο των "Βιβλιονέων", που έθεσε σε γνώση μου την επιστολή, μου ζητήθηκε ν' απαντήσω, ώστε τα δύο κείμενα να δημοσιευθούν από κοινού στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας. Όπερ και έπραξα, χάριν συνεπείας, με ένα ακόμα ποίημα της αυτής γραμμής. "Έπειτα γίνηκε σιωπή". Στο τρίτο τεύχος των "Βιβλιονέων" που κυκλοφορεί δεν περιλαμβάνεται ούτε η επιστολιμαία διαμαρτυρία ούτε η στιχηρή μου απάντηση.

Δεν γνωρίζω τους λόγους της αποσιωπήσεως αυτής. Θέλω ωστόσο να ελπίζω ότι δεν οφείλεται στην ενόχληση των υπευθύνων γνωστής αλυσίδας βιβλιοπρατηρίων, της οποίας σκωπτική μνεία έκανα στα ποιήματα. Ή, ακόμη χειρότερα, στην προσπάθεια του ΕΚΕΒΙ να προλάβει μια τέτοια ενόχληση. Πιο θλιβερή και από την λογοκρισία, μου φαίνεται η αυτολογοκρισία.

Σκέφτομαι τώρα ότι αν έγραφα σήμερα, θα απέφευγα να αναφερθώ στο μεγαλοβιβλιοπωλείο εκείνο, αν μη τι άλλο χάριν της παλαιάς, κι ας ξεχασμένης από τους τωρινούς του ιδιοκτήτες, παράδοσής του στα ελληνικά γράμματα. Τα καινούργια σουπερμάρκετ που κατέκλυσαν εσχάτως την αθηναϊκή βιβλιαγορά, όπως και ο "αυθόρμητος" τρόπος με τον οποίο τα διαφήμισε κατά κόρον ο Τύπος, μού φαίνεται ότι εικονογραφούν το φαινόμενο πειστικότερα.

Μετά τιμής
Κώστας Κουτσουρέλης



Για την ιστορία, παραθέτω τα δύο ποιήματα:

ΣΤΙΧΟΥΣ ΕΡΩΤΙΚΟΥΣ, ΦΕΡ' ΕΙΠΕΙΝ

Heiner Müller zum Gedächtnis

Στου "Ελευθερουδάκη" τα ράφια σωρός
τα μπεστ-σέλλερ. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΗΛΙΘΙΟΥΣ
που δεν τους φτάνει η τηλεόραση
ή το σινεμά, που αποβλακώνει πιο βραδύρρυθμα.
Εγώ, δεινόσαυρος αργός, προϊστορικός,
περνώ την ώρα μου διαβάζοντας στίχους
από εκείνους που ποτέ κανείς
δεν θα μπορέσει ν' αγοράσει.


ΤΟΝ ΟΝΩΡΙΟ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ, ΦΕΡ' ΕΙΠΕΙΝ

Όσο πιο ωραίο είναι ένα βιβλίο, τόσο λιγότερες πιθανότητες
έχει να πουληθεί. Κάθε ανώτερος άνθρωπος ανυψώνεται
πάνω απ' τις μάζες, η επιτυχία του άρα βρίσκεται σε
ευθεία αναλογία με τον αναγκαίο για την εκτίμηση
του έργου του χρόνο. Όμως κανείς εκδότης δεν θέλει να
περιμένει. Το βιβλίο τού σήμερα πρέπει να πουληθεί αύριο.

ΧΑΜΕΝΕΣ ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

Στου "Ελευθερουδάκη" όπως πάντα: εξαώροφα ράφια
μπεστ-σέλλερ σωρός. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΣΕΜΝΟΥΣ
ΛΑΤΡΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ, που αγαπούν
να υπερασπίζουν τ' άχυρα
μήπως τα πνίξει η μοχθηρή βελόνα.
Εγώ, επηρμένος και θρασύς, θυμάμαι Αυτούς
που μας τους φέρνουν γι' άλλοθι, χωρίς να μπουν
στον κόπο καν να τους διαβάσουν.



Πρώτη δημοσίευση:
περ. ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, τχ. 1785, Ιανουάριος 2006


[ 1. 8. 2006 ]


Content Management Powered by UTF-8 CuteNews

© Κώστας Κουτσουρέλης